Iki gitaramo cyari cyitezwe n’abakunzi b’umuziki wa Afurika, cyane cyane abakunda injyana ya Rumba yo muri Congo, cyagombaga kubera mu busitani bwa Northern Pearl Hotel, buri ku muhanda wa Gulu-Kitgum, mu rwego rwo kwizihiza Umunsi w’Ubwigenge bwa Uganda.
Abateguye iki gitaramo batangaje ko kitagishoboye kuba ku munsi cyari cyateganyirijweho, nyuma y’icyemezo cya Minisiteri y’Ubuzima muri Uganda cyo kutemerera Koffi Olomide n’abagize itsinda rye kwinjira muri iki gihugu baturutse muri RDC.
Icyo cyemezo gifitanye isano n’ingamba z’ubuzima rusange zafashwe mu rwego rwo gukumira ikwirakwira rya Ebola, aho hari abagenzi baturuka muri RDC bagizweho ingaruka n’amabwiriza agenga ingendo.
Mu itangazo ryabo, abateguye iki gitaramo bagaragaje ko bubaha kandi bashyigikiye ingamba Guverinoma ya Uganda yafashe mu kurinda ubuzima bw’abaturage, abashyitsi ndetse n’abandi bose bashobora guhura n’ingaruka z’icyo cyorezo.
Bavuze ko itariki nshya izatangazwa nyuma y’uko Guverinoma ya Uganda ikuyeho cyangwa yoroheje amabwiriza abuza uru rugendo, Koffi Olomide n’itsinda rye bakemererwa kwinjira mu gihugu.
Abari bamaze kugura amatike y’iki gitaramo basabwe kuyabika neza, kuko azakomeza gukoreshwa ku itariki nshya. Ibi bivuze ko isubikwa ry’igitaramo ritavuze ko cyahagaritswe burundu, ahubwo ko kizaba nyuma y’uko inzitizi zatumye kitaba zikemutse.
Iri subikwa rigaragaza uburyo ingamba zo kurinda ubuzima bw’abantu zishobora kugira ingaruka ku bikorwa by’imyidagaduro, n’iyo byaba byateguwe n’abahanzi bafite abakunzi benshi.
Ebola ni indwara ikomeye iterwa na virusi, ishobora kwandura binyuze mu guhura n’amaraso cyangwa andi matembabuzi y’umubiri w’uyirwaye, ndetse n’ibindi bintu byandujwe na yo. Ishobora guteza ibibazo bikomeye by’ubuzima, bityo ibihugu bikaba bishobora gufata ingamba zo kugabanya ibyago byo kuyikwirakwiza.
Mu gihe Uganda ifashe ingamba zirebana n’ingendo zituruka muri RDC, abateguye igitaramo cya Koffi Olomide bahisemo gukurikiza amabwiriza ya Leta aho kugerageza kugikora mu buryo bushobora kunyuranya na yo.
Gusa, itangazo ry’abateguye iki gitaramo ntirisobanura ko Koffi Olomide cyangwa umwe mu bagize itsinda rye yanduye Ebola. Impamvu yatangajwe ni amabwiriza agenga ingendo yashyizweho mu rwego rwo kurinda ubuzima rusange.
Koffi Olomide ni umwe mu bahanzi bafite izina rikomeye muri Afurika, cyane cyane mu njyana ya rhumba yo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Amazina ye nyakuri ni Antoine Christophe Agbepa Mumba. Yavutse ku wa 13 Nyakanga 1956, avukira i Kisangani, muri RDC.
Azwi kandi ku mazina y’icyubahiro arimo Grand Mopao na Quadra Kora Man. Yubatse izina mu muziki abikesha ubuhanga mu kuririmba, kwandika indirimbo, guhanga umuziki no gutegura ibitaramo bikurura imbaga.
Urugendo rwe mu muziki rwatangiye gukomera mu myaka ya za 1970, ubwo yatangiraga kumenyekana nk’umwanditsi w’indirimbo, nyuma aza no kwigaragaza nk’umuririmbyi. Yabanje gukorana n’abandi bahanzi, barimo Papa Wemba, mbere yo gukomeza umwuga we ku giti cye.
Mu 1986, yashinze itsinda rya Quartier Latin International, ryaje kuba rimwe mu matsinda azwi cyane mu muziki wa Congo. Iri tsinda ryabaye urubuga rwafashije abahanzi batandukanye kuzamura impano zabo, barimo Fally Ipupa na Ferré Gola, bombi nyuma bagashinga izina rikomeye mu muziki wa Afurika.
Mu myaka yakurikiyeho, Koffi Olomide yamenyekanye cyane binyuze mu ndirimbo na Album byagiye bikundwa n’abatari bake. Mu bihangano byagize uruhare mu gukomeza izina rye harimo Album ‘Loi’ yasohotse mu 1997 na Effrakata yasohotse mu 2001.
Album ‘Effrakata’ yamuhesheje ibihembo bine muri Kora All Africa Music Awards mu 2002, bituma arushaho kumenyekana nk’umwe mu bahanzi bo ku mugabane wa Afurika bafite amateka akomeye mu bihembo by’umuziki.
Rhumba yamugize ikirangirire ku mugabane wa Afurika
Kimwe mu byaranze umuziki wa Koffi Olomide ni uburyo yagiye avanga injyana ya rhumba n’ubundi buryo bwo kuyiririmbamo, harimo injyana yise Tcha Tcho, ifite umuvuduko utandukanye n’uwa rumba isanzwe.
Uyu muhanzi kandi yagiye agaragara mu bitaramo bikomeye hirya no hino ku Isi, cyane cyane muri Afurika no mu Burayi. Mu 2000, yakoze igitaramo gikomeye ahitwa Bercy i Paris, mu Bufaransa, kikaba cyaramufashije gukomeza kwandika amateka mu muziki nyafurika.
Mu gihe cy’imyaka isaga ine amaze mu muziki, Koffi Olomide yabaye umwe mu bahanzi bagize uruhare mu gukwirakwiza umuziki wa Congo hanze y’igihugu cye, binyuze mu ndirimbo, ibitaramo no gufasha abahanzi bakiri bato.
Nubwo afite amateka akomeye mu muziki, urugendo rwe rwagiye runavugwaho impaka zitandukanye. Icyakora, uruhare yagize mu iterambere rya rhumba no mu kuzamura abahanzi banyuze muri Quartier Latin International ni bimwe mu bikomeza kumugira izina rikomeye mu muziki wa Afurika.
Isubikwa ry’igitaramo cye i Gulu ryatumye abakunzi be muri Uganda bategereza andi makuru ajyanye n’itariki nshya. Kugeza ubu, abateguye iki gitaramo bavuze ko bazayitangaza nyuma y’uko inzitizi zishingiye ku mabwiriza y’ingendo zikemutse, kandi Koffi Olomide n’itsinda rye bakemererwa kujya muri Uganda.
Ku bakunzi be bari bamaze kugura amatike, icy’ingenzi ni uko bayabika neza, bagategereza itangazo rizemeza igihe iki gitaramo kizabera.
Igitaramo cya Koffi Olomide cyagombaga kubera mu Mujyi wa Gulu muri Uganda cyasubitswe nyuma y’uko inzego z’ubuzima zifashe ingamba zo gukumira Ebola, zigatuma uyu muhanzi n’itsinda rye batemererwa kwinjira muri iki gihugu baturutse muri RDC
Koffi Olomide, umwe mu bahanzi bakomeye muri Afurika no mu bazamuye injyana ya rumba, ategerejwe i Gulu muri Uganda mu gitaramo cyimuwe kubera amabwiriza ajyanye no gukumira Ebola. Abari bamaze kugura amatike basabwe kuyabika, kuko azakomeza gukoreshwa ku itariki nshya izatangazwa