Ku wa Gatanu, tariki ya 16 Ukwakira 2026, ni bwo inkuru yâurupfu rwa Nyiranyamibwa Suzanne, umuririmbyi wâinararibonye wamaze imyaka irenga 50 mu muziki, yamenyekanye, isiga agahinda mu mitima yâabamuzi nâabakuriye ku bihangano bye.
Ku bamukundaga, Nyiranyamibwa ntiyari umuntu uririmba gusa. Yari ijwi ryâumuco, urwibutso rwâamateka nâumuhanzi washoboraga guhuza abantu abinyujije mu bihangano bye. Indirimbo ze zagiye zivuga ku buzima, urukundo, agahinda, ibyiringiro nâuburyo umuntu ashobora gukomeza kubaho nubwo yaba yarahuye nâibimukomeretsa.
Mu butumwa bwâabamwunamiye nyuma yâurupfu rwe, hagarutse kenshi amagambo agaragaza ko u Rwanda rutabuze gusa umuririmbyi, ahubwo rwatakaje umuhimbyi wâinganzo nâumuntu wagize uruhare mu kubungabunga umuco no guherekeza Abanyarwanda mu bihe bitandukanye byâamateka yabo.
Mu bihangano bya Nyiranyamibwa Suzanne, harimo indirimbo zifite ubutumwa bwimbitse ku mateka yâu Rwanda, cyane cyane ku kababaro, kwibuka ababuze ababo no guhangana nâingaruka zâamateka.
Amateka yâubuzima bwe na yo yari afite ibikomere bikomeye. Se yishwe mu 1963, mu 1973 ahunga u Rwanda, abanza kuba muri Zayire, nyuma ajya mu Bubiligi. Nyina na we yishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Ibi bivuze ko inyuma yâijwi ryahumurizaga abandi hari umugore wari uzi neza icyo kubura abo ukunda bisobanuye, ubuzima bwo mu buhungiro nâagahinda ko kuba kure yâigihugu cyawe.
Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi, umuziki wabaye imwe mu nzira zafashije Abanyarwanda kwibuka, guhumurizanya no kongera kwiyubaka. Icyakora, kuririmba ku bantu bishwe, ku miryango yasenyutse no ku mibereho yâabarokotse byasabaga ubuhanga nâubushishozi, kugira ngo ubuhanzi budapfobya uburemere bwâibyo abantu banyuzemo.
Nyiranyamibwa yari mu bahanzi batanze umusanzu muri urwo rugendo. Mu ndirimbo ze, yagaragazaga agahinda ko kubura ababo, kwibaza ku byabaye, gukumbura no gushaka imbaraga zo gukomeza kubaho.
Indirimbo nka âEse mbaze nde?â yagarutse mu butumwa bwâabamwunamiye, nkâurugero rwâuburyo yashoboraga guha ijambo ububabare bwâumuntu usigara ashakisha ibisubizo nyuma yâigihombo gikomeye.
Ni yo mpamvu, ku bantu benshi, indirimbo ze zitari izo kumva gusa. Zari nâuburyo bwo kuzirikana ibyabaye, gusobanura amarangamutima no gusigasira amateka atagomba kwibagirana.
Dr. Bizimana Jean Damascène yibutse uruhare rwe mu guhumuriza Abanyarwanda
Mu bamwunamiye harimo Minisitiri wâUbumwe bwâAbanyarwanda nâInshingano Mboneragihugu, Dr. Bizimana Jean Damascène, wagaragaje uruhare Nyiranyamibwa yagize mu guhumuriza abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi no gukomeza urukundo rwâigihugu binyuze mu bihangano bye.
Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X, yagarutse ku buryo indirimbo za Nyiranyamibwa zagiye ziba isoko yâihumure ku bantu bari barabuze ababo, zibaha icyizere nâimbaraga zo gukomeza kubaho.
Yashimangiye kandi ko ibihangano bye byafashije Abanyarwanda kwibuka Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi no gukomeza guharanira kubaka igihugu.
Ubutumwa bwe bwagaragaje ko umurage wa Nyiranyamibwa utagomba kureberwa gusa ku myaka yamaze mu muziki cyangwa ku ndirimbo yasize, ahubwo ko ugomba no gupimirwa ku ngaruka izo ndirimbo zagize ku bantu no ku ruhare zagize mu kubungabunga amateka yâigihugu.
Massamba Intore: âDuhombye umuhimbyi wâinganzo nyayoâ
Mu bahanzi bagaragaje agahinda batewe nâurupfu rwa Nyiranyamibwa harimo Massamba Intore, umuhanzi umaze imyaka myinshi mu muziki no mu bikorwa byo guteza imbere umuco nyarwanda.
Mu kiganiro na InyaRwanda, Massamba yavuze ko Nyiranyamibwa yari umuntu urangwa nâubupfura nâuburyohe mu biganiro, anagaragaza ko u Rwanda rutakaje umuhimbyi wâinganzo wihariye.
Yagize ati: âYari umubyeyi uganira neza cyane. Duhombye umuhimbyi wâinganzo nyayo.â
Aya magambo agaragaza ko icyuho yasize kitagarukira ku ruhande rwâubuhanzi gusa. Nyiranyamibwa yari nâumuntu abandi bahanzi bashoboraga kuganira na we, kungukira ku bunararibonye bwe no kwigiraho ku rugendo rwe.
Kuba Massamba, na we uzwi mu bihangano byâumuco nyarwanda, agaragaza ko u Rwanda ruhombye umuhimbyi wâinganzo nyayo, bishimangira umwanya Nyiranyamibwa yari afite mu ruhando rwâabahanzi bubakiye ku muco nâamateka.
Senderi yibutse uburyo yamusabaga kuririmba âNtawabisenya ndebaâ
Ku ruhande rwa Senderi International Hit, urwibutso rwa Nyiranyamibwa rwagarutse ku bihe bagiranye nâuburyo yari afite umuco wo kumwibutsa indirimbo ye.
Senderi yavuze ko aho bahuriraga hose, Nyiranyamibwa yamusabaga kutazibagirwa indirimbo ye yise âNtawabisenya ndebaâ. Yagize ati: âYambwiraga ngo ntiwibagirwe indirimbo yawe âNtawabisenya ndebaâ!â
Ubu butumwa bugaragaza uruhande rwâubuzima bwâumuhanzi rutajya rugaragara cyane ku rubyiniro: umubano agirana na bagenzi be, uburyo ashyigikira ibikorwa byabo nâukuntu indirimbo ishobora kuba ikimenyetso cyâubucuti nâurwibutso hagati yâabantu.
Ku bwa Senderi, Nyiranyamibwa azakomeza kwibukwa binyuze mu bihangano bye no mu bihe bagiranye.
Rusagara Rodrigue: Ubuhanga bwe bwakabaye bwigishwa mu mashuri yâumuco
Umuyobozi wâItorero Inyamibwa, Rusagara Rodrigue, na we yunamiye Nyiranyamibwa, agaragaza ko yari umuhanzi ufite ubuhanga bukomeye mu byo yakoraga.
Mu butumwa bwe, yagaragaje ko ubuhanga bwa Nyiranyamibwa bwari bukwiye kwigwaho no guhererekanywa, ku buryo nâabazaza nyuma ye babasha kubwungukiramo.
Yagize ati: âNi umuhanzikazi wâumuhanga tuzakomeza kwibuka. Njye mvuga ko ubuhanga bwe bwakabaye bwigishwa mu mashuri yâumuco!â
Ibi byerekana ko bamwe mu bakurikiranira hafi ubuhanzi nâumuco babona ko umurage wa Nyiranyamibwa ukwiye kurenga ku kumwibuka mu bihe byo kunamira nyakwigendera, ugahinduka isoko yâubumenyi ku bakiri bato.
Mu gihe umuco nyarwanda ukomeje guhererekanywa binyuze mu ndirimbo, imbyino nâibindi bihangano, ubunararibonye bwâabahanzi bamaze imyaka myinshi bawusigasira ni umutungo ukwiye kwitabwaho.
Mani Martin yibutse ibihe byâingenzi bahuriyeho
Umuhanzi Mani Martin na we yagaragaje agahinda ko kubura Nyiranyamibwa, yibuka ko bakoranye mu bihangano bigamije kubaka igihugu.
Mani Martin yavuze ko yakoranye na Nyiranyamibwa mu bikorwa byâubuhanzi bifite ubutumwa bwo guteza imbere igihugu, anibuka igihe bahuriye mu Bubiligi, akishimira kongera guhura na we.
Yagize ati: âTwakoranye cyane mu bihangano byo kubaka igihugu, kandi nigeze guhurira na we mu Bubiligi numva ndishimye cyane.â
Ubutumwa bwe bwibutsa ko ubuhanzi bwa Nyiranyamibwa bwari bufite umwanya mu bikorwa byâabahanzi bo mu bihe bitandukanye, kandi ko umusanzu we utagarukiraga ku bihangano bye bwite.
Clarisse Karasira na Sylvain Dejoie biyemeje gukomeza umurage we
Umuhanzikazi Clarisse Karasira nâumugabo we, Sylvain Dejoie, na bo bunamiye Nyiranyamibwa Suzanne, bagaragaza ko bazakomeza kuzirikana ubuzima bwe nâibyo yasize akoze.
Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa Instagram, Sylvain Dejoie yashimye uburyo Nyiranyamibwa yabayeho nâuruhare yagize mu buzima bwâabandi.
Yagize ati: âUrakoze kuba warabayeho kandi ukayobora ubuzima bwawe mu buryo budasanzwe. Nzahora nzirikana ibihe twagiranye, kandi ikiruta byose, nzakora ibishoboka byose kugira ngo umurage wawe ukomeze kubaho.â
Aya magambo agaragaza ko kumwibuka bitagomba kuba ukuririra urupfu rwe gusa, ahubwo ko bikwiye no kujyana no gusigasira ibyiza yakoze, kubisangiza abandi no kubigeza ku bisekuru bizaza.
Yashyize umuziki mu murimo wo gusigasira umuco nâamateka
Uretse uruhare rwe mu ndirimbo zifite ubutumwa bwo guhumuriza no kwibuka, Nyiranyamibwa Suzanne yibukirwa no kuba yarakoresheje impano ye mu guteza imbere umuco nyarwanda.
Mu butumwa bumwunamira, hagarutswe ku musanzu we mu gihe cyâurugamba rwo kubohora igihugu, mu kumenyekanisha amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi no mu bikorwa byo Kwibuka, ndetse no mu gukomeza kwimakaza umuco binyuze mu bihangano.
Mu myaka irenga 50 yamaze mu muziki, yasize indirimbo zakomeje kumenyekana mu byiciro bitandukanye byâabakunzi bâumuziki. Mu zizwi harimo âEse mbaze nde?â, âNimuberwe bakobwaâ na âTelefoni ko ititabaâ.
Izi ndirimbo zigaragaza impande zitandukanye zâinganzo ye, kuva ku bihangano bifite ubutumwa bwimbitse kugeza ku ndirimbo zigaruka ku buzima busanzwe nâimibanire yâabantu.
Umurage wâumuhanzi ntupimirwa ku mubare wâindirimbo yasohoye gusa, ahubwo no ku buryo abantu bazikoresha mu kwibuka, kwigira ku mateka, guhumurizanya no gusigasira indangagaciro.
FERWAFA yibutse urukundo yakundaga Amavubi
Urupfu rwa Nyiranyamibwa rwababaje nâabakurikiranira hafi ruhago nyarwanda.
Ishyirahamwe ryâUmupira wâAmaguru mu Rwanda, FERWAFA, ryihanganishije umuryango we, inshuti nâabakunzi be, rivuga ko rizahora ryibuka urukundo yakundaga umupira wâamaguru, byâumwihariko ikipe yâigihugu, Amavubi.
FERWAFA yagaragaje ko Nyiranyamibwa yari afite umwihariko wo gukunda iyi kipe kugeza nâaho yayihimbiye indirimbo.
Ibi na byo ni ikimenyetso cyâuburyo impano ye itagarukiraga ku gucuranga no kuririmba ku rubyiniro, ahubwo yanayikoresheje mu gushyigikira ibikorwa byari bifitiye Abanyarwanda akamaro no kubaka isano hagati yâumuziki nâibindi byiciro byâimibereho yâigihugu.
Urwibutso ruzakomeza kubaho mu bihangano bye
Nyiranyamibwa Suzanne yitabye Imana, ariko indirimbo ze nâuruhare yagize mu buzima bwâabamwumvaga bizakomeza kuba igice cyâurwibutso rwe.
Ku baririmbyi bakoranye na we, yari mugenzi wabo nâumuntu wâinararibonye. Ku bamwigiraho, yari isoko yâubumenyi nâubuhanga.
Ku bantu bahumurijwe nâindirimbo ze, yari ijwi ryabafashaga kubona amagambo yo kuvuga ibyakomereye umutima. Naho ku gihugu, yari umwe mu bahanzi bagize uruhare mu guhererekanya umuco no kubika amateka binyuze mu nganzo.
Ubutumwa bwâabamwunamiye buhuriye ku kintu kimwe: ko umurage we ukwiye gukomeza kubaho, ntube amagambo avugwa mu minsi yo kumwibuka gusa, ahubwo ube igikorwa cyo gusigasira ibihangano bye no kugeza ku bakiri bato ubumenyi nâindangagaciro byamuranze.
Iyo umuhanzi amaze imyaka irenga 50 akoresha ijwi rye mu buzima bwâabantu, urupfu rwe ntiruhagarika ibyo yabasigiye. Ahubwo ruhindura uburyo babana na byo.
Nyiranyamibwa Suzanne asize indirimbo, amateka nâurwibutso ruzakomeza guhererekanywa. Ni yo mpamvu kumusezeraho ari na ko kwibutsa abamusigaranye ko inganzo nyayo idashira iyo nyirayo atakiriho; ikomeza kubaho mu mitima yâabayumvise, mu mateka yâigihugu no mu bisekuru bizayikuriraho.

